Employee Ownership Trusts (EOTs)

Mae Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr yn ffordd gymharol syml i gwmni ddod yn eiddo i'r gweithwyr ac mae'n llawer symlach ei rheoli na dyrannu'r holl gyfranddaliadau i weithwyr yn unigol.

Beth yw Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr?

Mae Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr yn ffordd gymharol syml i gwmni ddod yn eiddo i'r gweithwyr ac mae'n llawer symlach ei rheoli na dyrannu'r holl gyfranddaliadau i weithwyr yn unigol.

Mae Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr yn berchen ar gyfranddaliadau ar ran yr holl weithwyr a chaiff ei goruchwylio gan Ymddiriedolwyr sy'n gofalu am eu buddiannau.

Yn nodweddiadol, bydd Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr yn caffael cyfran fwyafrifol o'r cyfranddaliadau, sef dros 50% o'r cwmni, ac wedyn bydd yn cadw'r cyfranddaliadau hynny er budd y gweithwyr. Cyflwynwyd y strwythur gan Lywodraeth y DU yn 2014 er mwyn annog twf cwmnïau o dan berchenogaeth y gweithwyr ac, ar yr amod bod yr Ymddiriedolaeth yn dal mwy na 50% o'r cyfranddaliadau ac yn cydymffurfio â rhai rheolau syml, mae'n cynnig dau ostyngiad treth sylweddol:

Gall y gwerthwr werthu ei gyfranddaliadau heb orfod talu Treth Enillion Cyfalaf arnynt
Gellir talu bonysau gwerth hyd at £3,600 y flwyddyn i staff heb orfod talu treth incwm arnynt

Mae rhai cwmnïau adnabyddus, fel John Lewis Partnership ac Arup Group, yn eiddo i Ymddiriedolaethau. Ers 2014, mae nifer cynyddol o gwmnïau yn dod yn gwmnïau sy'n eiddo mwyafrifol i Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr. Ymhlith y cwmnïau mwyaf adnabyddus mae Aardman Animations, y cwmni a greodd Wallace and Gromit, Cwmni Da, un o gwmnïau cynhyrchu teledu mwyaf blaenllaw Cymru a Riverford Organics, cyflenwr bwyd organig blaenllaw.

Sut mae Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr yn gweithio?

Dyma'r math symlaf o berchenogaeth gan y gweithwyr i'w reoli gan nad oes angen i bob gweithiwr feddu ar gyfranddaliadau personol.

Fel arfer, bydd Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr yn ennill buddiant rheoli mewn cwmni gan ei gyfranddalwyr presennol. Ar ôl cynnal asesiad annibynnol, cytunnir ar bris sy'n gydnaws â'r gwerth presennol ar y farchnad. Weithiau, trefnir benthyciad allanol er mwyn gallu talu'r pris mewn un cyfandaliad. Ond, yn amlach, telir fesul rhandaliad a chaiff yr Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr ei hariannu gan y cwmni o'i elw yn y dyfodol. Mewn rhai achosion, gallai perchennog cwmni roi ei gyfranddaliadau i'r Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr ond fel arfer, bydd am gael gwerth y farchnad amdanynt.

Er mai bwrdd y cyfarwyddwyr a thîm rheoli fydd yn gyfrifol am wneud penderfyniadau o hyd, fel gydag unrhyw gwmni arall, caiff pob penderfyniad pwysig sy'n effeithio ar gyfranddalwyr, fel penodi cyfarwyddwyr a phenderfynu gwerthu'r cwmni, ei gyfeirio at yr Ymddiriedolaeth. Felly, mae'r Ymddiriedolaeth yn gweithredu fel byffer cydlynol, seinfwrdd a sianel gyfathrebu rhwng y cyfarwyddwyr a'r gweithwyr.

Bydd gweithiwr sy'n ymuno â'r cwmni yn dod yn gyd-berchennog yn awtomatig drwy ddod yn un o fuddiolwyr yr ymddiriedolaeth ac os bydd yn gadael, bydd ei berchenogaeth yn dod i ben yn awtomatig. Nid oes angen dyroddi cyfranddaliadau i unigolion sy'n ymuno a'u prynu'n ôl gan unigolion sy'n gadael na chan weithwyr parhaus sy'n awyddus i'w gwerthu. Ond os byddwch o'r farn y byddai perchenogaeth cyfranddaliadau unigol yn gweithio'n well i rai gweithwyr yn eich cwmni, gallai eich Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr drosglwyddo rhai o'i chyfranddaliadau yn uniongyrchol i'r gweithwyr. Gellir defnyddio Ymddiriedolaethau Perchenogaeth gan y Gweithwyr ochr yn ochr â dulliau cymell eraill fel cynlluniau Cymhelliad Rheoli Mentrau (EMI).

Pam ystyried Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr?

Mae sawl mantais yn gysylltiedig â chwmnïau o dan berchenogaeth gan y gweithwyr, gan gynnwys gwell cynhyrchiant a chydnerthedd. Drwy werthu perchenogaeth i weithwyr, caiff y pris yn aml ei bennu ar werth teg yn unol â'r farchnad, felly bydd y perchenogion yn gwybod yn gyflym yn union faint y byddant yn ei gael drwy werthu, gan gynnig sicrwydd iddynt. Hefyd, mae llawer o berchenogion cwmnïau yn ymddeol drwy drosglwyddo perchenogaeth i'w gweithwyr drwy Ymddiriedolaeth Perchenogaeth gan y Gweithwyr am eu bod o'r farn y bydd eu cwmni yn fwy llwyddiannus o gymharu â gwerthu'r cwmni i drydydd parti. Ac mae rhai entrepreneuriaid yn cyflwyno hawl perchenogaeth gan y gweithwyr o'r cychwyn cyntaf am eu bod o'r farn ei bod yn allweddol er mwyn sicrhau'r llwyddiant gorau yn yr hirdymor.

Gall gwerthu busnes fod yn heriol a gall achosi niwed os nad ymdrinnir â'r broses yn briodol. Drwy werthu busnes yn y fath fodd, gellir defnyddio proses raddol wedi'i rheoli'n ofalus, heb orfod cynnwys unrhyw bartïon allanol. Yn aml, bydd y perchenogion sy'n gwerthu yn cadw canran o'r berchenogaeth ac yn ymgymryd â rôl lai. Gall hyn olygu y bydd y broses drawsnewid yn ddidrafferth ac yn sefydlog ac y bydd profiad ac arbenigedd y perchenogion sy'n gadael ar gael o hyd i'r busnes.

Newyddion Eraill